TÜİK’in son açıklanan verilerine göre bakıldığında, Türkiye’de toplam 25.329.833 hane var. Binalardaki ortalama kat sayısı 5. Bazı şehirlerde ise 6 katlı binalar çoğunlukta.
6 ve daha fazla katlı binalar
Aşağıdaki grafik, 6+ katlı binaların (yüzde olarak) en yoğun olarak bulunduğu şehirleri gösteriyor.
Ankara’da her 100 binadan 58.96’sı (%58.96) 6 ya da daha fazla katlı. Ankara’yı Kayseri (%58.48), onu da İstanbul (%54.88) ve Diyarbakır (%48.97) izliyor.
Türkiye’de yoğunluk olarak en az 6+ katlı binalara sahip ili ise %2.59’la Sakarya, %3.22 ile Erzincan ve %3.26 ile Muğla.
Bu grafikte ayrıca mouse ile şehirlerin üzerine giderek, o şehirdeki 5, 4, 3, 2 ve tek katlı binaların yüzdelerini görebilirsiniz.
Hangi şehirde kaç bina hangi yıllarda yapıldı?
Aslında bu başlıktaki doğru soru, “hangi şehirde kaç bina hangi yönetmelik kapsamında yapıldı?” olmalıydı. 1999 Marmara Depremi’nden bu yana afet yönetimi ve deprem yönetmeliği konularında birçok şey değişti, ancak uygulamada maalesef istenen birçok şey gerçekleşmedi. İnşaat mühendisi ve afet uzmanı Dr. Kubilay Kaptan “Kağıt üzerinde her şey kusursuz ancak yönetmeliğe uygunluğu denetleyen yok” diye cevap veriyor.
Aşağıdaki grafiklerde -Türkiye’de şu an aktif olarak kullanılanlar içinde- hangi binaların hangi yıllarda yapıldığı bilgisi var. Bu grafiklerin kaynağı da TÜİK’in 2021’de yayınladığı sayılar.
Hemen alttaki grafiğe göre, binaların yapım yıllarına göre sınıflandırılmasında, bina inşa yılı 1980 ve öncesi olan binalar, en yoğun olarak Kastamonu’da görünüyor (%26.16). Kastamonu’yu Artvin (%23.32) ve sınır komşusu Rize (%23.18) takip ediyor. Ardından Burdur (%22.97) ve Rize’nin komşusu Bayburt (%22.506) geliyor. Bu iller Türkiye’deki en eski binaların en yoğun olduğu iller.
1980 yılı öncesi yapılan bina yüzdesi en düşük olan iller ise Şırnak (%2.60) ve Hakkari (%2.67) ve Van (%4.30). Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki diğer birçok il de 1980 yılı öncesi yapılmış ve yıkılmamış bina oranı en düşük iller sıralamasında yer alıyor. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki en yoğun 1980 yılı öncesi yapılan binaların yer aldığı il, Mardin (%10.53).
Yapım zamanı 1981-2000 yılları arasında olan binalara bakıldığında, bu yıllar arasında yapılmış binaların en düşük olduğu bölge ise, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Doğa Anadolu Bölgesi’nin doğu kesimi. Mardin (%13.33), Şırnak (%14.14).
İstanbul’da bu yıllarda yapılmış binaların oranı %36.82. Ankara’da ise %27.24.
1999 depreminden sonra yapılan binaların yüzdesine ulaştığımız 2001 sonrası olan listede ise en yoğun görünen bölge, güneyoğu Anadolu ve Doğu Anadolu’nun doğu kısmı.
Zonguldak’ta, inşa edilen binaların sadece %28.16’sı 2001’den sonra inşa edilmiş durumda. Bu Türkiye’deki en düşük sayı. Zonguldak’ın komşu şehirleri Bartın ve Karabük’te de 2001 sonrası yapılmış bina oranları Türkiye’nin en düşük oranları arasında.
Şu an büyük şehirlerde olan 2001 sonrası yapılan bina oranları şöyle:
İstanbul %45.71
Ankara %54.61
İzmir %40.52
Bursa %45.15
Antalya %53.26
Özellikle, genel olarak renklere bakıldığında Ege Bölgesi’nde izin verilen yapıların, genellikle 2001 öncesinde yapılmış olduğu görülüyor.
Yurdun son depremde zarar gören bölgesine bakıldığında ise binaların genellikle 2001 yılından sonra inşa edildiği görülebiliyor.
Adana Büyükşehir, deprem bölgesi civarında olup 2001 sonrası yapılan bina yoğunluğunun en düşük olduğu il. (%38.66)
Adıyaman, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %52.33
Diyarbakır, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %58.13
Gaziantep, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %51.61
Hatay, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %49.98
Kilis, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %52.27
Malatya, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %48.42
Osmaniye, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %46.53
Şanlıurfa, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %61.05
Mardin, 2001 sonrası inşa edilen bina oranı; %60.98
Ülkemizde deprem riski nasıl değişiyor?
Her şehirde deprem riski ayrı olmakla birlikte, Türkiye genel olarak deprem riski yüksek bir ülkedir. Türkiye, Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı, Batı Anadolu Fay Hattı gibi birçok büyük fay hattı üzerinde bulunmaktadır. Bu fay hatları Türkiye’nin farklı bölgelerinde aktif olarak faaliyet gösterir ve sık sık depremlere neden olur.
Türkiye’nin birçok şehrinde binaların deprem dayanıklılığı düşük olduğundan, depremler sırasında büyük hasarlar meydana gelebilir. Son yıllarda Türkiye’deki bina standartları ve deprem yönetmelikleri iyileştirilmiş, ve birçok bina yenilenmiş veya güçlendirilmiş olsa da, Türkiye’de 4 Şubat 2022’de iki büyük deprem felaketi yaşanmıştır.
İlki 7,7 ikincisi 7,6 büyüklüğündeki iki deprem; Kahramanmaraş, Kilis, Diyarbakır, Adana, Osmaniye, Gaziantep, Şanlıurfa, Adıyaman, Malatya ve Hatay’da büyük yıkıma yol açarken, arama kurtarma çalışmalarının 10. gününde can kaybı 35 bin 418’e yükseldi, yaralı sayısı 105 bin 505 oldu.
Ülkemizde deprem olasılığı birkaç yüz bin yıl daha her zaman var olacaktır, ancak doğru hazırlıklar yapıldığında zararları minimize edilebilir. Türkiye hükümeti, yerel belediyeler ve sivil toplum kuruluşları, depreme hazırlık konusunda sürekli olarak çalışmaktadır ve vatandaşların deprem riskine karşı hazırlıklı olmaları için eğitim kampanyaları düzenlemektedir.
Bir yanıt yazın