Türkiye’de seçimlere katılım oranı kaçtır?

Seçimlere katılım oranı, kullanılan oy sayısının toplam kayıtlı seçmen sayısına oranıdır. Aşağıda, Türkiye’de seçimlere katılım oranları listelenmiştir.

Yurt dışı seçmenin seçimlere katılımı genellikle daha düşüktür.

Cumhurbaşkanlığı seçimleri

Aşağıdaki sonuçlar, 2014 ve 2018 yıllarındaki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden.

2007 anayasa değişikliği referandumuna kadar TBMM tarafından 7 yıllığına seçilmekte ve en fazla bir dönem görev yapabilmekte olan Cumhurbaşkanı, anayasa değişikliğinin ardından 5 yıllık dönemlerde seçilerek, bir kimsenin en fazla iki kere 5 yıllık dönem görev yapabilmesi sağlandı.

Cumhurbaşkanı 2014 ve 2018 yıllarında halk tarafından seçildi.

2014’de %74 olan Cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılım oranı, 2018’de %86’ya yükseldi. 2018’de, 2014’e göre yaklaşık 10 milyon fazla oy kullanıldı. Geçerli oy sayısı oranı neredeyse değişmezken, geçerli oy sayısının seçmen sayısına oranı yükseldi. Yani, 2018’de insanlar demokratik seçimlere daha çok katılmak istedi.

Genel seçimler

Çıkan Kanunun 4. maddesine göre; milletvekillerinin seçim çevrelerine dağılımı yapılırken; toplam milletvekili sayısından (600) önce her ile bir milletvekili tahsis edilir. Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, kalan milletvekili sayısına (519) bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı tespit olunur. Bu suretle hesaplanan milletvekillerinin sayısı 600’ü bulmadığı takdirde, nüfusu; milletvekili çıkarmaya yetmeyen illerin nüfusları ile artık nüfus bırakan illerin, artık nüfusları büyüklüklerine göre sıraya konulur ve ilk hesapta iller arasında bölüştürülmemiş bulunan milletvekilleri bu sıra esas alınarak dağıtıma tabi tutulur. Yapılan tespit sonunda çıkaracağı milletvekili sayısı (18)’e kadar olan iller bir seçim çevresi sayılır. Çıkaracağı milletvekili sayısı (19)’dan (35)’e kadar olan iller iki, (36) ve daha fazla olan iller üç seçim çevresine bölünür. Bu seçim çevreleri numara sırasına göre adlandırılır. 2839 sayılı Kanunun 4. maddesinin yukarıda belirtilen hükümleri ile 2016 yılı nüfus bilgileri göz önünde bulundurulmak suretiyle, 600 milletvekilinin (81) il’e dağılımı yapılmıştır.

Son Türkiye genel seçimleri, 24 Haziran 2018’de yapılan ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin 27. döneminin 600 yeni üyesinin belirlendiği seçimlerdir. 2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumunda kabul edilen bazı değişikliklerin yürürlüğe girdiği seçimdir.

Seçimlerin erkene alınmasının nedeni, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli tarafından 2017 referandumda kabul gören anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesi için daha fazla beklenmemesi gerekçe olarak gösterilmiştir. Bunu takiben, 2018 seçimleri ile birlikte başbakanlık makamı kalktı ve başkanlık sisteminin ilk hükûmeti göreve başladı.

2002’de yaklaşık %76’ya düşen oy verme oranının, sonraki seçimlerde 2007’de yaklaşık %6 artışla %81,8’e çıktığı, 2011’de %85,22’ye çıktığı, 2015 Haziran’da %83,96’a düşerek, 2015 Kasım ve 2018 yılında arttığı görülmektedir.

Yıllara göre geçerli oyların seçmen sayısına oranı yüzdeleri incelendiğinde, geçerli oyların seçmen sayısına oranı olarak verilen sayılarda, bu sayının 1977 yılındaki seçimlerde yaklaşık %70’den, 1983’teki seçimlerde yaklaşık %88’e çıktığı görülmektedir. Bir sonraki seçimde yüzde 3 artan oy verme oranı, AKP’nin iktidara geldiği 2002 seçimlerinde ani bir düşüşle %76 seviyesine düşmüş, daha sonra 2002 yılından sonra olan seçimlerde %81,80-86,22 arasındaki sayılarda devam etmiştir.

Yerel seçimler

Yerel seçimlerde seçim, seçmen sayısı, kullanılan oy sayısı, katılım oranı ve (ulaşılabilen) geçerli oy sayıları da şöyle:

Bu sayılarda da 1977 yılında %50 civarında olan katılım oranının, 1984’de %88’e yükseldiği, 2004’den sonra 2004’deki %76’lık katılım oranının, sonraki seçimlerde %85, %89 ve %85’e yükseldiği görülmektedir.

Türkiye’de yeni Cumhurbaşkanlığı seçimleri 14 Mayıs 2023’te mi yapılacak?

Aslında, şu an Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan, seçimlerin 14 Mayıs 2023’te yapılacağını söylemiş olsa da, Yüksek Seçim Kurulu’nun henüz bu tarihle ilgili açıkladığı bir karar yoktur. Seçimin, en geç 18 Haziran 2023 tarihinde yapılması planlanmıştır.

Cumhurbaşkanı adayının, seçilebilmesi için geçerli oyların salt çoğunluğunu alması (en az yüzde 50 oran + 1 oy) gereken iki turlu sistemle seçilir. Hiçbir aday salt çoğunluğu sağlayamazsa, ilk turda en çok oy alan iki aday arasında ikinci tur yapılır ve ardından salt çoğunluğu alan aday seçilir.

Cumhurbaşkanı, 5 yıllık görev süresi için doğrudan halk tarafından seçilir.

Anayasanın 101. maddesine göre, bir adayın cumhurbaşkanlığı seçimine katılabilmesi için, en son parlamento seçimlerinde tek başına veya birlikte geçerli oyların %5’ini almış siyasi partiler ya da mecliste en az 20 milletvekiline sahip bir siyasi parti grubu aday gösterebilir. Diğer yandan, ilçe seçim kurullarında en az 100.000 seçmenin imzasını toplayabilen kişiler de aday olabilir.

Cumhurbaşkanlığı için adaylığını açıklayan isimler:

6 Mart sabah saatleri itibariyle, Cumhurbaşkanlığı için adaylığını açıklamış isimler şöyle sıralanabilir:

Recep Tayyip Erdoğan: Türkiye cumhurbaşkanı ve Adalet ve Kalkınma Partisi genel başkanı.
Desteğini açıklayanlar: Milliyetçi Hareket Partisi ve Büyük Birlik Partisi destekçi olacağını açıklamıştır

Cem Uzan: Eski Genç Parti genel başkanı

Doğu Perinçek: Vatan Partisi genel başkanı ve 2018 seçimlerinde Vatan Partisi’nin cumhurbaşkanı adayı

Muharrem İnce: Memleket Partisi genel başkanı ve 2018 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi’nin cumhurbaşkanı adayı

Fatih Erbakan: Yeniden Refah Partisi genel başkanı

Serdar Savaş: Doktor ve politikacı

Sinan Oğan: Eski Milliyetçi Hareket Partisi milletvekili

Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı için CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun adaylığını açıklaması beklenmektedir.